کليه ها مسئول فيلتر کردن و در واقع تصفيه کردن مواد زائد از خون هستند. دياليز عملياتي است که جايگزيني براي بسياري از وظایف و مسئوليت هاي طبيعي کليه ها مي باشد. دياليز با انجام عملکردهاي کليه هاي از کار افتاده، به بدن کمک مي کند.


چه زمان بيماران به دياليز نياز پيدا مي کنند؟
بيماران معمولاً زماني که مواد زائد بدنشان آنقدر زياد مي شود که به خاطر آن ناراحتي در بدنشان ايجاد مي گردد، نياز به انجام دياليز پيدا مي کنند. سطح مواد زائد معمولاً کم کم در بدن افزايش مي يابد. پزشکان مواد شيميايي مختلفي را در خون اندازه گيري مي کنند تا ببينند چه زمان دياليز براي بيمار لازم مي شود. دو مورد از مهمترين مواد شيميايي موجود در خون که براي اين مورد اندازه گيري مي شوند، کراتينين و نيتروژن اوره خون است. وقتي مقدار اين دو ماده در خون بالا مي رود، نشان دهنده اين است که توانايي کليه ها براي تصفيه بدن از مواد زائد پايين آمده است


انواع دياليز
دیالیز دو نوع اصلی دارد: 

 1- دیالیز خونی (همودیالیز)   2- دیالیز صفاقی
در دیالیز خونی یا همودیالیز برای خارج کردن مواد زائد و آب اضافی از بدن به وسیله دستگاه همودیالیز از یک نوع فیلتر خاص استفاده می کنند.
در دیالیز صفاقی از مایعی که با یک لوله پلاستیکی در حفره شکم بیمار قرار داده می شود، مواد زائد و آب اضافی از بدن خارج می شود.
در همودياليز، خون بدن بيمار از يک فيلتر در دستگاه دياليز  که غشاي دياليز ناميده مي شود عبور مي کند. در اين عمليات، يک لوله پلاستيکي خاص بين يک سرخرگ و سياهرگ در دست يا پا قرار داده مي شود. گاهي اوقات، يک ارتباط مستقيم بين سرخرگ و سياهرگ در دست برقرار مي شود. سوزن ها بين اين پيوند قرار داده شده و خون زا طريق دستگاه فيلتر به داخل دستگاه دياليز و دوباره به داخل بدن بيمار رانده مي شود. در دستگاه دياليز، محلولي در آن طرف فيلتر مواد زائد را از بدن بيمار دريافت مي کند.
 
در دياليز صفاقی از بافت هاي داخل شکم خود بيمار بعنوان فيلتر استفاده مي شود. روده ها داخل حفره شکم، در فضاي بين ديواره شکم و مهره هاي پشت قرار دارند. يک لوله پلاستيکي که بول دياليز ناميده مي شود، از طريق ديواره شکم، داخل حفره شکم قرار داده مي شود. سپس يک مايع خاص را وارد حفره شکم کرده که روده ها را شستشو مي دهد. ديواره روده بعنوان يک فيلتر بين اين مايع و جريان خون عمل مي کنند. با استفاده از انواع مختلف محلول ها، مواد زائد و آب اضافي را مي توان با اين عمليات از بدن بيمار خارج کرد.

مزاياي انواع مختلف دياليز
هر دو نوع دياليز، همودياليز و دياليز صفاقی، مزايا و معايبي دارند. بستگي به بيمار دارد که تصميمي بگيرد کداميک از اين عمليات برحسب شيوه زندگي وي، ساير بيماري ها، سيستم حمايتي، و ميزان مسئوليت پذيري او در برنامه درماني، براي او بهتر است. هر بيمار بايد از ديدگاه خود به اين دو نوع روش درماني نگاه کند.
بيماران صرفنظر از نوع دياليز که انتخاب مي کنند، مسئوليت هاي مختلفي از قبيل دنبال کردن يک برنامه غذايي، توجه به ميزان مصرف مايعات خود و مصرف ويتامين ها و ساير داروها براي کنترل فشار خون و توازن کلسيم و فسفات، بر عهده دارند.
براي بسياري از بيماران، يکي از مهمترين مزيت هاي همودياليز اين است که هيچ مشارکتي در درمان ندارند. تنها کاري که بايد بکنند اين است که تا بيمارستان يا کلينيک مخصوص دياليز بروند. علاوه بر اين در همودياليز رژيم غذايي . کنترل مايعات بدن سخت تر از دياليز پريتونيل است.
براي آن دسته از بيماراني که درمان هاي مستقل تري را ترجيح مي دهند، دياليز صفاقی برنامه تغييرپذيرتري دارد و مي تواند در خانه هم انجام گيرد. اما هنوز هم بايد روزانه ساعتي را صرف عمليات دياليز کند اما مي تواند زمانبندي آن را برحسب کارهاي خود تنظيم کند. از اينها گذشته، دياليز پريتونيل بايد هر روز هفته انجام شود.
مهمترين مشکل دياليز صفاقی احتمال عفونت است. بيمار يک لوله پلاستيکي دارد که از حفره صفاق به خارج بدن مي رود و اين مي تواند احتمال وارد شدن باکتري را به بدن افزايش دهد.
تحریك الكتریكی با طب سوزنی در كاهش خستگی بیماران دیالیزی موثر است
پژوهشگران ایرانی بر اساس یك مطالعه نیمه تجربی دریافتند كه تحریك الكتریكی پوستی نقاط طب سوزنی، موجب كاهش خستگی بیماران تحت درمان همودیالیز می شود.
به گزارش ایرنا ،‌عوارض همودیالیز در بیماری نارسایی كلیه می تواند اثر مخربی روی كیفیت زندگی این بیماران داشته باشد؛ از جمله این عوارض شایع خستگی است و به همین منظور مطالعه ای با هدف تعیین تاثیر تحریك الكتریكی پوستی نقاط طب سوزنی بر خستگی بیماران همودیالیزی انجام شد.
این پژوهش یك مطالعه نیمه تجربی است كه جامعه پژوهشی آن شامل بیماران تحت درمان با همودیالیز مزمن بودند. 45 بیمار با توجه به ویژگی های مورد مطالعه انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها فرم مشخصات جمعیت شناختی و پرسشنامه خلاصه شده سنجش خستگی (bfi) بود، كه یك بار قبل از مداخله و بعد از 5 جلسه مداخله و در نهایت بعد از جلسه دهم مداخله، در ابتدای جلسات دیالیز تكمیل می شد.
نتایج به دست آمده حاكی از آن است كه تحریك الكتریكی پوستی نقاط طب سوزنی موجب كاهش خستگی در بیماران تحت درمان همودیالیز مزمن می شود و استفاده از آن توسط پرسنل همودیالیز برای بیماران توصیه می شود.