شایع ترین سن شیوع سنگ های ادراری 30 تا 50 سالگی است

یک متخصص طب اورژانس با بیان اینکه سنگ های ادراری یکی از شایع ترین و پر سر و صداترین مراجعات اورژانس ها را تشکیل می دهد که گاهی در برخی بیماران به لحاظ درد شدید مدیریت بخش اورژانس را به طور مقطعی تحت شعاع قرار می دهد، گفت : شایع ترین سن شیوع سنگ های ادراری 30 تا 50 سالگی است که در مردان به ویژه سفیدپوستان بیشتر دیده می شود.

دکتر علی شاه آبادی به مناسبت برگزاری هفتمین همایش بازآموزی جامع پزشکان سراسر کشور، در گفتگو با خبرنگار اخبار پزشکی با اشاره به اینکه سنگ های ادراری به دلیل رسوب املاح و عناصر موجود در ادرار وتبع آن تشکیل کریستال و تجمیع و بزرگ شدن این کریستال ها به وجود می آید اظهار کرد : از عوامل مهم در تشکیل سنگ های ادراری می توان به فعالیت فیزیکی شدید در محیط های گرم و خشک، زمینه ارثی و خانوادگی، کم تحرکی، کاهش مصرف مایعات و یا تعریق زیاد، برخی بیماری ها مثا پرکاری غده پاراتیروئید و یا اختلال عملکرد کلیه در دفع املاح و یا ترشح بیش از حد املاح در ادرار، نوع رژیم غذایی مثلا رژیم های غنی از پروتئین و سدیم و کلسیم و عفونت های ادراری مکرر اشاره نمود.

این متخصص طب اورژانس تصریح کرد : حجم آب مصرفی در مقایسه با نوع آب مصرفی در تولید سنگ موثرتر بوده و سکون و عدم تخلیه مناسب ادرار مثلا در بزرگی پروستات و نیز تخلیه با تاخیر ادرار از علل دیگر تشکیل سنگ می باشد. وی با بیان اینکه بسته به محل تشکیل سنگ یا ایجاد علامت سنگ های ادراری به نام های دیگری نیز مانند سنگ کلیه ، سنگ حالب، سنگ مثانه و ... نامیده می شوند، ادامه داد: سنگ های ادراری به لحاظ ماهیت شیمیایی نیز به سنگ های کلسیمی، اسید اوریکی، سیستئینی و یا عفونی (استرویتی) تقسیم بندی می شوند که شایع ترین نوع سنگ های ادراری را اگزالات کلسیم تشکیل می دهد که اگزالات در کاکائو، نوشابه های گازدار و چایی ونیز برخی از سبزیجات مثل اسفناج و ریواس و چغندر و سبوس گندم و حبوبات به وفور یافت می شود. وی با بیان اینکه یکی از محصولات سوخت و ساز پروتئین در بدن را نیز اگزالات تشکیل می دهد که در مقایسه با کلسیم از قدرت سنگ سازی بالاتری برخوردار می باشد(تا 15 برابر) یاد آور شد: با توجه به نقش کلسیم در دفع گوارشی اگزالات، امروزه پرهیز از مصرف کلسیم در پیشگیری از تولید سنگ های اگزالات کلسیم توصیه نمی شود و به جز پروتئین، مصرف بالای نمک نیز با توجه به افزایش میزان دفع اگزالات و کلسیم  در ادرار از عوامل دیگر تشکیل سنگ های اگزالات کلسیمی می باشد.

دکتر شاه آبادی ادامه داد: از سایر انواع سنگ های ادراری می توان به سنگ های اسید اوریکی اشاره نمود که به ویژه در مصرف بالای پروتئین و یا بیماری های مزمن همراه با کاهش توده عضلانی بدن و نقرس دیده می شود..

وی با اشاره به اینکه سنگ های سیستئینی از انواع نادر سنگ های ادراری می باشند که در بیماران با نقص مادر زادی اختلال دفع ادراری سیستئین دیده می شود، عنوان کرد: سنگ های عفونی یا استرویتی به دلیل عفونت های مکرر به ویژه در زنان ایجاد می شود که اغلب بدون علامت بوده و رژیم غذایی در ایجاد آن نقش مهمی نداشته و بیشتر تابع اسیدیته ادرار است.

این متخصص طب اورژانس بیان کرد: علاءم بالینی در سنگ های ادراری از طیف بی علامتی کامل(سنگ کلیه) تا بروز دردهای شدید و ناگهانی کولیکی (سنگ حالب) متغیر است که درد در سنگ های ادراری به دلیل ایجاد انسداد در مسیر ادرار یا تحریک دیواره کلیه و مجاری ادرار به دلیل حرکت سنگ و یا عفونت رخ می دهد که معمولا شدت درد سنگ های ادراری  بدون ارتباط با اندازه سنگ و شدت آسیب کلیه می باشد . وی با تاکید به اینکه درد پهلوها در سنگ های ادراری به ویژه حالب معمولا شدید و با انتشار به شکم و ران ها و ناحیه تناسلی می باشد که ممکن است با تهوع و استفراغ شدید و نیز خون شاشی (هماچوریا) نیز همراه باشد یاد آور شد: از روش های تشخیصی سنگ می توان به آنالیز ادراری و مشاهده خون و گلبول های قرمز، سونوگرافی جهت رویت سنگ و تعیین محل و اندازه آن(به جز اغلب سنگ های حالب) و نیز مشاهده هیدرونفروز، رادیولوژی و مشاهده سنگ (KUB)، انجام عکس رادیو گرافی با استفاده از ماده حاجب و انجام سی تی اسکن بدون ماده حاجب اشاره کرد.

دکتر شاه آبادی ادامه داد: در مقوله درمان مهم ترین هدف فوری کنترل درد و مهم ترین هدف طولانی جلوگیری از آسیب کلیه است که درمان پس از اخذ شرح حال دقیق و ارزیابی و معاینه با تجویز مسکن ها به منظور کنترل درد شروع می گردد که پس از کنترل درد اقدامات تشخیصی جهت تعیین برنامه درمانی صورت می پذیرد. وی با بیان اینکه بر اساس نوع سنگ  و محل و اندازه آن درمان ها به مصرف فراوان مایعات و رعایت رژیم غذایی مانند محدودیت مصرف نمک و پروتئین و مواد حاوی اگزالات و افزایش پتاسیم رژیم غذایی، تغییر اسیدیته ادرار با مصرف برخی مواد غذایی و داروها جهت حل کردن سنگ ها، سنگ شکنی خارج بدنی ESWL ، سنگ شکنی به وسیلهی آندوسکوپ کلیه PNL و در نهایت جراحی باز اشاره نمود، اظهار کرد : در برخورد با سنگ در حال دفع، مصرف فراوان مایعات و فعالیت فیزیکی مانند دویدن و طناب زدن و راهپیمایی و مصرف داروهی باز کننده مسیر عبور سنگ توصیه می گردد و تا زمانی که کلیه آسیب ندیده باشد و علایم خارج از تخمل فرد نباشد، جهت دفع سنگ صبر نموده و با عکس و سونوگرافی سریال وضعیت سنگ را پیگیری می نماییم.      

این متخصص طب اورژانس در پایان با تاکید بر اینکه در صورت ایجاد تب و لرز همراه سنگ و یا هیدرونفروز پیش رونده در سونوگرافی سریال و سکون سنگ و یا اختلال عملکرد کلیه خروج سریع سنگ از اولویت های درمانی محسوب می گردد، خاطرنشان کرد: عدم تشخیص مناسب و درمان سنگ های ادراری می توانند به طور مستقیم و غیر مستقیم صدمات جبران ناپذیری را به کلیه وارد نمایند.

منبع : اخبار پزشکی/ 31 مرداد 92