مراقبت از کلیه ها در دیابت

دیابت یا بیماری قند به علت ناتوانی بدن در تولید یا مصرف انسولین پدید می آید. انسولین ماده ای است که در بدن به وسیله ی لوزالمعده تولید و باعث می شود قند یا به عبارتی مهمترین منبع انرژی بدن مورد استفاده قرار گیرد.

هرساله تعداد زیادی از افراد جامعه به نارسایی کلیه مبتلا می شوند که درصد قابل توجهی از آن ها را مبتلایان به دیابت تشکیل می دهند. مشکل کلیوی افراد دیابتی بیشتذ ناشی از اختلال در کارکرد گلومرول ها است که در واقع محل تصفیه خون در کلیه ها هستند. در مراحل ابتدایی بیماری کلیوی، در ادرار پروتئین ظاهر می  شود که با تشخیص زودرس در این مرحله می توان از بدتر شدن بیماریجلوگیری کرد. در مراحل پیشرفته ی بیماری، کلیه ها توان دفع مواد زائد مانند کراتینین و اوره را از دست می دهند.

در بیشتر مبتلایان به دیابت نوع 1، نشانه اختلال کلیه 15 تا 20 سال بعد از آغاز بیماری دیده می شود. شیوع نارسایی کلیه در دیابت نوع 2 کمتر است، ولی با سرعت بیشتر و معمولا در مدت 10 سال بروز می کند. باید به خاطر داشته باشید که فشار خون بالا، عامل اصلی بروز بیماری های کلیوی در مبتلایان به دیابت است. همچنین سابقه ی خانوادگی فشار خون بالا در فرد دیابتی، احتمال ابتلا به بیماری های کلیوی را زیادتر می کند.

از این رو توصیه می شود، فشار خون خود را مرتب کنترل و در صورت بالا بودن آن به پزشک مراجعه کنید. فشار خون بالا معمولا به فشار بالاتر از 140 روی 90 میلی متر جیوه گفته می شود.

مصرف مرتب داروهای ضد فشار خون زیر نظر پزشک معالج و اصلاح شیوه ی زندگی، در پیشگیری از ایجاد یا پیشرفت بیماری های کلیوی در مبتلایان به فشار خون بالا موثر است.

اگر مبتلا به فشار خون بالا هستید:

-         نمک کم مصرف کنید.

-         موقع طبخ غذا نمک اضافه نکنید.

-         از مصرف غذاهای خیلی شور مانند چیپس، ترشی و... پرهیز کنید.

-         وزن خود را در حد مطلوب نگه دارید.

-         مصرف گوشت قرمز، ماهی، پنیر و دیگر غذاهای پروتئینی را محدود سازید.

-         مقدار قند خون خود را مرتب کنترل کنید.

-         سیگار نکشید. به خاطر داشته باشید که کشیدن سیگار باعث تشدید مشکلات کلیوی خواهد شد.

-         در صورت امکان هموگلوبین قنددار شده (HbA1C)  خود را اندازه گیری کنید.این آزمایش وضعیت  کنترل قند خون در 1 تا3 ماه گذشته را نشان می دهد.

-         با برنامه ی غذایی صحیح، ورزش مداوم و مصرف منظم داروهای تجویز شده، به کنترل قند خون خود کمک کنید.

-         سالانه برای بررسی کارکرد کلیه های خود به پزشک مراجعه کنید.

کاهش مشکلات کلیوی:

رعایت یک رژیم غذایی کم پروتئین، در دیابتی های مبتلا به مشکلات کلیوی مفید است.

برای حفظ سلامت کلیه ها مراقب قند و فشار خون خود باشید.

مشکلات کلیوی در دیابت نیز مانند دیگر عوارض مزمن آن، قابل پیشگیری یا حداقل به تاخیر انداختن است.

مهمترین نکته برای پیشگیری از پیدایش عوارض دیابت این است که قند خون ناشتا را در محدوده ی طبیعی (110-70 میلی گرم در دسی لیتر) نگه دارید و نکات زیر را همواره به خاطر بسپارید.

به محض بروز هر یک از علامت های عفونت کلیه یا مثانه به شرح ذیل، به پزشک مراجعه کنید:

کمر درد، سوزش ادرار، تکرار ادرار، ناتوانی در دفع ادرار با وجود احساس پر بودن مثانه، ادرار کدر یا خونی.

منبع: مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران