به طور معمول در هر فرد سالم دو کلیه وجود دارد که هر یک در یک طرف ستون مهره ها و زیر دنده های تحتانی واقع شده اند. کلیه ها به رنگ قرمز متمایل به قهوه ای بوده و از نظر شکل شبیه لوبیا می باشند. هر کلیه به اندازه مشت بسته فرد است. اکثر اعضای بدن برای عملکرد مطلوب وابسته به کلیه ها هستند.  


سه وظیفه اصلی کلیه ها عبارت اند از:
١- تنظیم آب بدن
٢- تولید هورمون، که این هورمون ها در جریان خون گردش کرده و بعضی از عملکردهای بدن مانند فشار خون، ساخت گویچه های قرمز و برداشت کلسیم از روده ها را تنظیم می کنند
٣- برداشت مواد زائد از خون و بازگرداندن خون تصفیه شده به بدن که مهم ترین وظیفه کلیه ها می باشد
هر دقیقه حدود یک لیتر خون (یک پنجم خونی که توسط قلب پمپ می شود) از طریق سرخرگ کلیوی وارد کلیه ها می شود. پس از این که خون تصفیه شد خون تصفیه شده از طریق سیاهرگ های کلیوی به بدن باز می گردد
کلیه سالم به طور معمول یک تا ٢ لیتر ادرار در روز و بر اساس میزان مایعات دریافتی تولید می کند. کلیه سالم قابلیت افزایش فعالیت خود را دارد به طوریکه اگر یک کلیه از دست رود کلیه دیگر بزرگ شده و کار دو کلیه را انجام خواهد داد

نشانه هایی از بروز بیماری های کلیوی
بسیاری از افراد، در حالی مبتلا به بیماری های مزمن کلیوی هستند، که حتی از این وضع خود خبر ندارند. نشانه های اولیه بیماری های مرتبط با کلیه، بسیار جزئی و کم اهمیت به نظر می رسند و به همین دلیل ممکن است افراد چندین سال با این نشانه ها زندگی کنند و حتی شکایتی هم نداشته باشند. اما همین مشکلات کوچک، می توانند به نارسایی کلیوی منجر شوند

نشانه اول: تغییرات در ادرار

در اغلب اوقات، چنانچه خللی در کارکرد کلیه ها صورت پذیرد، اولین نشانه های آن در وضعیت ادرار مشاهده می شود. اگر چنین نشانه هایی را مشاهده کردید، اولین کاری که باید انجام دهید مراجعه به پزشک متخصص است

- دفعات مکرر ادرار در شب
- مشاهده ادرار کف آلود و رنگ پریده
- ادرار تیره رنگ
- دفع ادرار به همراه خون
- احساس درد و فشار به هنگام ادرار

 

نشانه دوم: تورم
عدم کارکرد صحیح کلیه ها، منجر به جمع شدن مایعات در آن و تورم شان می شود. این تورم در نقاطی مانند پاها، مچ دست و پا، و حتی صورت نیز ایجاد شده و با درد همراه است.


نشانه سوم: خستگی
کلیه سالم، هورمونی به نام اریتروپوئیتین تولید می کند عامل حمل اکسیژن توسط گلبول های قرمز خون است. مشخص است اگر کلیه از کار بیفتد، تولید این هورمون نیز متوقف خواهد شد. این مساله منجر به کاهش میزان اکسیژن در گلبول های خون و نهایتاً سلول های مغز و ماهیچه های بدن می شود. کمبود اکسیژن در سلول های بدن نیز خستگی آنها و بدن را در پی خواهد داشت

 نشانه چهارم: لکه‌ها، جوش های پوستی و خارش پوست


کار کلیه، حذف مواد زائد خون است. اگر کلیه ها کم کار شده یا از کار بیفتند، این مواد زائد وارد خون می شوند که می تواند بثورات پوستی و حس خارش شدید را ایجاد کند

نشانه پنجم: حس کردن طعم آهن در دهان و یا نفسی آغشته به بوی آمونیاک
تجمع اوره و سایر مواد زائد در بدن، باعث می شود که طعم مواد غذایی را متفاوت حس کنید. ممکن است این مساله حتی علاقه شما را به خوردن گوشت و سایر مواد غذایی کم کند و وزن تان به شدت کاهش یابد.


نشانه ششم: تهوع و استفراغ
مواد زائدی که به خاطر کم کاری یا نارسایی کلیوی در بدن انباشته شده است منجر به بروز حالت تهوع و استفراغ می شود
 
نشانه هفتم: تنگی نفس
تنگی نفس به دو دلیل به مشکلات کلیوی مربوط می شود. اول اینکه سرریز مایعات اضافی در بدن منجر به کاهش عملکرد ریه ها می شود. و عامل دوم کاهش میزان اکسیژن در خون است که علاوه بر سایر سلول های بدن، سلول های بافت ریه را نیز با مشکل مواجه می کند

 نشانه هشتم: احساس سرما

کم خونی ناشی از نارسایی کلیوی باعث افزایش احساس سرما در شما می شود. ممکن است حتی در یک اتاق گرم هم سردتان شود.

نشانه نهم: سرگیجه و عدم تمرکز
کم خونی و کاهش میزان اکسیژن در خون به این معنی است که مغز شما هم به اندازه کافی اکسیژن دریافت نمی کند. این مساله منجر به سرگیجه، توهم، بروز مشکل در سیستم حافظه و تمرکز می شود
نشانه دهم: درد در پهلو و پاها
برخی از افراد مبتلا به مشکلات کلیوی ممکن است درد شدیدی را در پشت، پهلوها و یا پاهای خود احساس کنند. نارسایی پلی‌کیستیک کلیه، باعث ورم و درد شدید خواهد شد
توجه : در صورت وجود هر یك از این علایم حتما باید به پزشک مراجعه کنید تا آزمایش‌های لازم را برایتان تجویز كند


تغذیه و نارسایی كلیوی
نوع تغذیه، انجام فعالیت‌های ورزشی و مصرف داروها نقش موثری در بهبود عملكرد كلیه و سالم‌ماندن آن دارد. چاقی شکمی یکی از موارد مهمی است که باعث می‌شود تا افراد دچار نارسایی کلیه شوند ولی می‌توان با تغذیه صحیح از آن پیشگیری کرد. به گفته متخصصان تغذیه، مصرف موادغذایی پر پروتئین، روغن حیوانی و لبنیات پرچرب باعث ابتلا به بیماری‌های كلیوی می‌شود. بنابراین توصیه می‌شود مصرف گوشت قرمز را كاهش دهید و روزانه كمتر از 3 تا 5/3 گرم نمك مصرف كنید و دوغ و پنیرهایی كه نمك كمتری دارند، بخورید
رژیم‌های غذایی پرنمک، باعث بالارفتن فشارخون و آسیب كلیه می‌شود. اگرچه نباید مصرف لبنیات از برنامه غذایی حذف یا محدود شود اما بهتر است نوع كم‌چرب آن را انتخاب و مصرف كرد. توصیه می‌شود، روغن‌های جامد را حذف و از روغن زیتون در تهیه غذاها استفاده كنید. نوشیدن حداقل 8 لیوان آب، باعث سالم‌ماندن كلیه‌ها می‌شود. در برنامه غذایی خود حتما میوه و سبزی را بگنجانید و در طول روز 3 تا 4 عدد میوه بخورید


فشارخون و نارسایی کلیه
در صورتی که كسی به بیماری قند (دیابت)، پرفشاری خون یا چاقی دچار باشد یا یک یا چند نفر از اعضای خانواده بیماری كلیوی داشته باشند، سیگار مصرف كنند، یا سنشان بالاتر از 50 سال باشد بیش از سایرین در معرض خطر است. شایع‌ترین علل ابتلا به بیماری‌های کلیه در دنیا، دیابت و پرفشاری خون است. حدود 80 درصد نارسایی‌های کلیه به این دو علت مربوط می‌شود. كنترل فشارخون در بیماران مبتلا به پرفشاری خون و دیابت، در پیشگیری از آسیب به كلیه موثر است. دیابت می‌تواند باعث از کارافتادن آنها و در نهایت همودیالیز شود. 35 درصد مبتلایان به دیابت به بیماری کلیه مبتلا می‌شوند.
پس فشارخونتان را به‌طور منظم كنترل و اگر نیاز به مصرف دارو است، حتما به‌طور منظم آن را مصرف كنید. در صورتی كه فشارخون خیلی بالا نباشد، می‌توان با تغذیه مناسب آن را كنترل كرد اما اگر بیش از 140 بر 90 میلی‌‌‌جیوه باشد باید حتما دارو مصرف شود. كنترل منظم قندخون به خصوص در كسانی كه به دیابت مبتلا هستند یا قند پنهان دارند (یعنی قندخون در حالت ناشتا متعادل است) توصیه می‌شود. اگر اسیداوریك شما بالاست یا سابقه ابتلا به نقرس در خانواده‌تان ارثی است، حتما به پزشك مراجعه كنید.
فشار خون بالاي بارداري، خطر بروز بيماري هاي كليوي را افزايش مي دهد
مطالعات نشان مي دهد كه خطر بيماري هاي كليوي در زنان بارداري كه فشار خون بالا دارند به مراتب بيشتر از ساير زنان است و احتمال بروز ناهنجاري هاي جنيني نيز در زنان مبتلا به پرفشاري خون بيشتر است.
تحقيقات نشان مي دهد سرعت كاهش عملكرد كليه در طول حاملگي در يك سوم زناني كه سطح كراتينين سرم آنها بيشتر از حد طبيعي است، به دليل افزايش فشار خون تشديد مي شود.
براي پيشگيري از بروز بيماري هاي كليوي دوران بارداري كه علت آن فشار خون بالا است بايد مصرف داروهاي حاوي كراتينين تا حد امكان قطع شده و مبتلايان تحت مشاوره هاي پزشكي قرار گيرند


تاثیر مصرف خودسرانه دارو بر سلامت کلیه ها
معمولا بسیاری از افراد برای كاهش دردهای خفیف بدنی یا درمان عفونت حتی عفونت‌ ساده‌ای كه ممكن است ویروسی باشد از مسكن‌ها یا آنتی‌بیوتیك‌ها استفاده می‌كنند. اگرچه مصرف مسكن‌ها تحت‌نظر پزشك و در مقاطع زمانی كوتاه اشكالی ندارد اما مصرف خودسرانه داروهای مسکن و آنتی‌بیوتیک‌ها، می‌تواند به کلیه‌ها آسیب برساند.
پس دارو را در موارد ضروری و تحت‌نظر پزشک مصرف كنید. سایر داروهای خاص و بعضی سموم، آفت‌کش‌ها و موادمخدر و... هم می‌توانند به آسیب کلیه منجر شوند. مصرف مكمل‌های غذایی به خصوص در ورزشكاران نیز باید تحت‌نظر متخصص پزشكی ورزشی باشد زیرا تركیب‌های موجود در مكمل‌ها می‌تواند با تاثیر بر نفرون‌ها باعث آسیب كلیه شود.

تأثیر بیماری‌های کلیوی بر فرد
در افراد با نارسایی کلیه، از آنجایی که این عضو نمی‌ تواند خود، به خوبی عمل کند، اوره از خون برداشته نمی‌ شود و بر اثر شکسته‌ شدن این ماده، آمونیاک به وجود می ‌آ ید که ماده‌ای بدبو است. به همین علت اغلب این افراد در دهان‌شان مزه بدی را حس می ‌کنند و به بوی بد دهان دچار می ‌شوند.
همین افزایش اوره در خون (اورمیا) با اثر روی سیستم عصبی مرکزی، مشکلات زیادی را برای بیمار ایجاد می‌ کند. به طور مثال، کم ‌شدن حافظه ، خستگی یا افسردگی. همچنین با اثر روی سیستم گوارش ، سبب تهوع، استفراغ و احساس مزه فلزی در دهان می‌ شود.
تغییرات استخوانی نیز گاهی پیش می ‌آید، از جمله اینکه تراکم استخوان در فک بیمار کاهش یافته و دندان‌های آنها در بعضی موارد لق و یا دردناک می ‌شود. با توجه به مشکلات ذکر شده، بسیاری از افرادی که دچار نارسایی کلیه می‌ شوند، ناچار به انجام دیالیز خواهند شد.  براساس تحقیقات صورت گرفته، مشخص شده که سالیانه 10 تا 15 درصد به تعداد افرادی که دیالیز می‌ شوند، افزوده می ‌شود. پس بهتر است درباره وضعیت سلامت دهان این افراد نیز اطلاعاتی داشته باشیم. برای انجام عمل دیالیز، از دستگاهی برای تمیزکردن خون استفاده می ‌شود و همان کاری را که کلیه قادر به انجام آن نیست، به وسیله این دستگاه انجام می ‌گیرد.

در دندان‌ پزشکی
اگر کسی که دیالیز می ‌شود نیاز به درمان دندان ‌پزشکی داشته باشد، بهتر است طوری برنامه ‌ریزی کند که درمان خود را در روز پس از دیالیز انجام دهد. خطر ایجاد عفونت‌های دهان و دندان در چنین افرادی بالاتر است.
 به همین دلیل باید پیش از درمان دندان ‌پزشکی، با توصیه دندان ‌پزشک خود آنتی ‌بیوتیک مصرف کنند تا از بروز احتمالی این عفونت‌ها جلوگیری شود. همچنین از آنجایی که این افراد ناچار به مصرف بعضی داروهای ضد انعقاد هستند، احتمال خون‌ریزی‌های پیش‌بینی نشده در آنها زیاد است. به همین دلیل بهتر است پیش از درمان، درباره داروهای مصرفی خود به دندانپزشک اطلاع دهند تا پیش‌بینی‌های لازم پیش از انجام درمان صورت گیرد

خشكي و بوي بد دهان چراغ قرمز نارسايي كليه
به گزارش ايسنا ، در اين مطالعه كه به منظور تعيين تظاهرات دهاني و تغييرات بيوشيميايي بزاق در بيماران مبتلا به نارسايي مزمن و پيشرفته كليه توسط دكتر كتايون برهاني مجابي، استاديار بيماري‌هاي دهان و دندان دانشكده دندانپزشكي دانشگاه علوم پزشكي قزوين انجام شد، آمده است: تغييرات بزاقي در مبتلايان به نارسايي مزمن و پيشرفته كليه كه تحت‌درمان با همودياليز هستند، زمينه‌ساز بروز مشكلات دهاني دنداني است.
نتايج نهايي اين مطالعه نشان مي‌دهد نارسايي مزمن و پيشرفته كليه مي‌تواند باعث افزايش سطح اوره و pH بزاق، خشكي دهان ، رنگ‌پريدگي مخاط ، بوي بد دهان و التهاب دهان شود.

نکاتی برای پیشگیری از نارسایی مزمن کلیه
نارسایی مزمن کلیه به ناتوانی کلیه ها در دفع مواد زاید بدن اطلاق می شود و تا هنگامی که کلیه ۶۰ تا ۷۵ درصد قدرت تصفیه را از دست نداده باشد یا بدون علامت و یا دارای علایم اندکی است.
این بیماران جزو بیماران خاص به شمار می روند و دولت همه ساله سرانه ای حدود ۸ میلیون تومان را برای هر بیمار کلیوی در نظر می گیرد. اگرچه پزشکان چندین علت را عامل بروز نارسایی کلیه می دانند اما همواره بر دو علت اصلی پرفشاری خون و دیابت تاکید ویژه دارند.
درمان مبتلایان به نارسایی پیشرفته کلیه دیالیز اعم از خونی و صفاقی و پیوند کلیه است.
اما ما می توانیم با رعایت نکات ساده بهداشتی از بروز این بیماری و هزینه های هنگفت ناشی از آن جلوگیری کنیم .
١- جهت کمک به کنترل فشار خون مصرف نمک و چربی را محدود کنیم.
٢- اگر دیابت دارید قند خونتان را دقیقا کنترل کنید وزنتان را در حد مطلوب نگه دارید و سیگار نکشید.
٣- فشار خون بالای کنترل نشده شریان ها را ضخیم و غیر قابل انعطاف می کند و در نتیجه از مقدار خون رسانی به اعضای حیاتی بدن از جمله کلیه ها می کاهد و در نتیجه باعث آسیب کلیوی می شود.
٤- دیابت می تواند بر قسمت های فراوانی از بدن به ویژه کلیه چشم و اعصاب آسیب وارد کند.
٥- فشار خون بالا را کنترل کنیم تا صدمات جبران ناپذیر به کلیه ها وارد نشود .
٦- بیماری های کلیه شایع و جدی هستند و حتی کودکان را نیز گرفتار می کنند.
هرگز فراموش نکنید که بیماری کلیه پیشرفته و مزمن یعنی آسیب دائمی و غیر قابل برگشت برای هر دو کلیه

 عفونت كلیه‌ها و مجاری ادراری
عفونت كلیه یكی از بیماری‌های سخت است.این بیماری معمولا در اثر هجوم باكتری به كلیه اتفاق می‌افتد.علائم بیماری چیست و چه درمانی وجود دارد؟
عفونت كلیه دو نوع حاد و مزمن دارد. عفونت كلیه یكی از اورژانس‌های پزشكی تلقی می‌شود و فرد نیازمند مراقبت‌های فوری پزشكی است. این‌ بیماری‌ می‌تواند هر دو جنس‌ را مبتلا سازد ولی‌ در همه‌ سنین‌ در خانم‌ها شایع‌تر است‌.
عفونت‌های‌ حاد كلیه‌ در مردان‌ در هر سنی‌ ممكن‌ است‌ حاكی‌ از وجود یك‌ بیماری‌ زمینه‌ای‌ مانند انسداد مجاری ، سنگ كلیه ، اختلالات‌ پروستات‌ یا تومور باشد.
علائم بیماری
عفونت حاد كلیه بیماری بسیار پر سر و صدایی است. معمولا بیماری شروع ناگهانی همراه با تب و لرز دارد. درد یك طرفه یا دو طرفه پهلو را شاهد هستیم. تهوع و استفراغ بطور شایع دیده می‌شود.
بیمار از سردرد، درد عضلانی، ضعف عمومی و بیحالی شكایت دارد.سوزش ادرار ، تكرر ادرار و فوریت در ادرار كردن و ادرار كدر یا خونی و بدبو دیده می‌شود.گاهی هم درد شكمی دیده می‌شود كه البته این حالت بیشتر در كودكان دیده می‌شود.
چگونه كلیه عفونی می‌شود؟
كلیه به چند شكل ممكن است عفونی شود؛ اولین حالت این كه میكروب عفونت‌زا از قسمت‌های پایینی دستگاه ادراری، به كلیه رفته و ایجاد عفونت ‌كند. در صورت وجود انسداد در مسیر یا اختلال عملكرد دستگاه ادراری این مشكل زیاد اتفاق می‌افتد. انتشار از طریق خون نحوه دیگر ابتلای كلیه است كه معمولا در نوزادان شاهد آن هستیم.گاهی هم انتشار مستقیم عفونت از اعضای مجاور صورت می‌گیرد به عنوان مثال در بیماری التهابی لگنی، عفونت ممكن است به كلیه نیز منتقل شود.
درمان
درمان بیماری با تجویز آنتی‌بیوتیك صورت می‌گیرد. پزشكان ترجیح می‌دهند تست‌های حساسیت میكروب به آنتی‌بیوتیك را نیز انجام دهند و در صورت لزوم دارو را عوض كنند.
دوره درمان 10 تا 14 روز ادامه دارد. بسته به حال عمومی و وضعیت بیمار پزشك تصمیم می‌گیرد كه بیمار در منزل درمان شود یا بستری گردد. در صورتی كه بیمار بدحال باشد حتما باید در بیمارستان بستری شود و آنتی‌بیوتیك تزریقی دریافت كند.در صورتی‌كه بیمار آنتی بیوتیك تزریقی بگیرد معمولا بعد از 5 - 3 روز آنتی‌بیوتیك خوراكی داده می‌شود و تا 14 روز ادامه پیدا می‌كند. اگر كشت خون بیمار مثبت باشد، دوره درمان طولانی‌تر خواهد بود.
در صورتی‌كه آنتی‌بیوتیك مناسبی تجویز شده باشد، علایم‌ و تب‌ بیمار پس‌ از 48 ساعت‌ درمان‌ آنتی‌بیوتیكی از بین می‌رود (هر چند باید درمان تا انتها ادامه یابد)‌، در غیر این صورت شاید تغییر آنتی‌بیوتیك‌ تجویزی‌ لازم‌ باشد.
گاهی نیز برای كاهش درد یا تب از مسكن استفاده می‌شود. به بیماران توصیه می‌شود تا برطرف‌ شدن‌ تب‌ و ناخوشی‌ در بستر استراحت‌ كنند و مایعات به اندازه كافی بنوشند (روزانه‌ حداقل‌ 2 لیتر) گاهی توصیه می‌شود جهت‌ اسیدی‌ شدن‌ ادرار از آب‌ آلبالوی‌ ترش‌ یا زغال‌اخته‌ و ویتامین ‌ث‌ استفاده‌ كنند.
پس از درمان عفونت لازم‌است اگر مشكل زمینه‌ای مانند انسداد مسیر ادراری، سنگ كلیه یا اختلال دستگاه ادراری وجود دارد این عوامل برطرف شوند. عفونت حاد كلیه در بالغین معمولا به خوبی به درمان پاسخ می‌دهد و اثر جوش‌خوردگی و ترمیم كلیوی یا آسیب پایدار بر جای نمی‌گذارد، ولی در كودكان به علت عدم تكامل رشد كلیه، عفونت كلیه می‌تواند آسیب شدید ایجاد كند و به‌طور دائم عملكرد كلیه را مختل كند.


درمانهای گیاهی ناراحتی های کلیه
٢ مثقال زنجبیل را نیم كوب نموده بجوشانید و صاف كنید و مقدارى شیره انگور در آن قاطى نمائید و ده مرتبه در روز میل كنید تا به كار كلیه‌ها كمك شود.
اثر خوردن شاهى در كسانى كه مبتلا به سنگ كلیه و اختلالات مجارى ادرار شده اند قابل توجه است.
آلو اعمال كلیه را سریع و آسان مى سازد. خرمالو مجارى كلیه را شستشو مى دهد بیماران مبتلا به درد كلیه باید موز مصرف كنند.
آرد برنج، مغز بادام، مغز تخم كدو مغز پسته و مغز فندق را باهم آمیخته، با شیر و شیره انگور خمیر كرده و آن را نان نمایید. این نان براى سوء هاضمه و رفع سموم كلیه‌ها بهترین غذاست.
نوشیدن آب ترب و مصرف ترب سیاه براى رفع سموم كلیه‌ها بسیار مؤثراست.
براى معالجه دردهاى قولنج كلیه، یك سیب را با پوست آن به چهار قسمت كنید و نیم لیتر آب داغ روى آن بریزید و دو ساعت بگذارید دم بكشد، سپس آن را شیرین كرده میل نمایئد هر روز از این جوشانده مقدار زیادى مصرف كنید.
 درمان درد کلیه
بیمارى درد كلیه را با لیمو معالجه مى كنند. براى معالجه " بر حسب بنیه بیمار " باید در هر روز از پنج تا هفت لیمو را به مصرف رسانید.
در هفته اول با هر روز یك لیمو را آب گرفته و با كمى آب، صبح ناشتا ده دقیقه بعد از حمام صبح آن را نوشید.
هفته دوم آب دو لیمو را با ید به همین ترتیب نوشید.
هفته سوم باید سه لیمو و هفته چهارم، چهار لیمو را مصرف كرد تا هفته هفتم كه رسید با هر روز آب هفت لیمو را نوشید و اگر ممكن باشد تا قبل از ناهار چیزى نخورد. باید بان كار ادامه داد تا اینكه یا دو یا چندین هفته آب پنج یا هفت عدد لیمو را نوشید. بعد از این باید مقدار آن را تقلیل داد تا اینكه در هر روز به یك عدد لیمو برسد. جوشانده سیب زمینى مخلوط با دمكرده شیرین بیان، داروئى مدر مى باشد و آن را در مورد سنگ كلیه و بند آمدن ادرار استعمال مى كنند.
براى معالجه، كلیه، رژیمهاى مخصوصى به كار مىرود كه در دوران آن رژیمها فقط آب انگور، لیمو، آب معدنى به كار مى برند و مهمتر از همه رژیم پیاز را مخصوصا در فصل بهار كه این میوه‌ها وجود ندارد به كار مى بندند.
رژیم پیاز وقتى تجویز مى شود كه بدن احتیاج به تخلیه و دفع سموم دارد و یا بافته‌هاى بدن اشخاص چاق پر از آب شده و آب آن باید تخلیه گردد.
 
 درمان ورم کلیه
براى بیمارى ورم كلیه از جوشانده سه قاشق سوپخورى تخم كتان در یك لیتر آب استفاده كنید.
براى درمان ورم كلیه‌ها، یك قاشق چایخورى گل طاووسى را در یك لیوان آبجوش مصرف كنید ولى نباید بیش از سه فنجان از دم كرده آن مصرف شود.
یك قاشق چایخورى گل خشك نیلوفر آبى را در یك فنجان آبجوش مدت 10 دقیقه دم كرده و روزى دو إلى سه فنجان براى درمان ورم كلیه مصرف كنید.
براى درمان ورم كلیه، میوهء درخت كاج را خورد نموده و مانند چاى دم كرده، از مطبوخ آن تا سه روز روزى سه استكان صبح و ظهر و شب میل نمایید.
كاكل ذرت را با پرسیاوش و ریشه غلیسا از هر كدام ٥ گرم جوشانده صبح ناشتا یك لیوان میل نمایید.
براى معالجه امراض كلیه‌ها باید آب انگورى كه زیاد شیرین نباشد نوشید و ناهار و شام هم بویون پیاز مصرف كرد و عصرها وقتى كه سه یا چهار ساعت از مصرف پیاز گذشته است، چند قاچ هندوانه خورد. این غذاها چون ادرار آور است سموم و فضول كلیه‌ها را خارج مى كنند و در نتیجه بعد از چندى كلیه‌ها سالم شده وكلیه توصیه مى شود.
خرفه ادرار آور است و مصرف آن به مبتلایان به سنگ كلیه تجویز مى شود.
توجه :اشخاصى كه دچار درد كلیه هستند باید از مصرف نمك خوددارى كنند وآب لیمو به جاى نمك طعام براى آنان تجویز مى گردد.
مارچوبه را بپزید و بعد آن را با كاهو و كمى پیاز و سیر خام مخلوط كردهو كمى روغن زیتون و آب لیمو به آن چاشنى زده بدون نمك بخورید، زیرا یك غذاى مدر و درمان كننده نفریت مى باشد ولى در خوردن مارچوبه زیاده روى نكنید.
پرتقال اسید سیتریك دارد كه اكسید دهنده است و در نتیجه، سم خون و سنگ و شن كلیه‌ها را از بین مىبرد و اگر با سیب زمینى تنورى و پنیر مصرف شود براى درد كلیه خوب است.
بادنجان كلیه‌ها را تقویت مى كند.
مصرف كرفس براى كلیه‌ها توصیه مى شود، زیرا داراى آهن، كلسیم، فسفر و منیزیم مى باشد كه تمام این مواد خاصیت كامل ضد عفونى خون و بافته  هاى بدن را دارند.
هنگام بهار وقتى شاخه‌هاى زیادى درخت مو را مى زنند از مقطع آمایعى بی رنگ، بی بو و بی طعم خارج می شود كه معروف به اشك مو مى باشد.
كسانى كه سنگ كلیه دارند اگر هر روز صبح ناشتا یك قاشق قهوه خورى اشك مو (با بریدن شاخه ای از درخت انگور که رو به پایین است می توانید اشک مو را تهیه نمایید) را بخورند سنگ كلیه آنها بر طرف خواهد شد.
احتیاط - اسفناج چون داراى نمك اسید اوكسالیك است براى اشخاصى كه سنگ كلیه دارند، مصرف آن منع شده است.

تأثیر بیماری های کلیوی بر پوست، مو و ناخن
بیماران مبتلا به نارسایی کلیه در طول درگیری درازمدت یا دائمی با این بیماری همواره دچار عوارض فراوانی می شوند که هریک به نوبه خود دردسرآفرین و مشکل زا هستند. از آنجا که نارسایی کلیه با جان فرد مبتلا سر و کار دارد، همواره مورد توجه مردم بوده است...
این بیماری عوارضی هم دارد که چندان به چشم نمی آیند ولی برای فرد مبتلا بسیار مهم هستند. یکی از این عوارض و ضایعات، مشکلات پوستی است. این مشکلات معمولا خطر جانی برای بیمار ندارند اما مستقیم در کیفیت زندگی او تاثیرگذارند.دکتر غلامحسین غفارپور، متخصص پوست و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران، درباره این بیماری ها می گوید: «نمی توان به این دلیل که بیمار دچار نارسایی کلیه با بیماری نسبتا جدی و مادام العمری دست به گریبان است، کیفیت زندگی او را در نظر نگرفت و از عوارض جانبی بیماری اش غافل شد چون هر یک از این عوارض می توانند حتی بیشتر از خود بیماری –چه از نظر سلامت جسمی و چه از نظر سلامت روانی به فرد مبتلا آسیب برسانند.»
دکتر آریا جنابی، متخصص بیماری های کلیه و عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی تهران نیز معتقد است: «یکی از اهداف درمان این بیماران، کم کردن عوارض پوستی است زیرا علاوه بر تاثیر جسمی، می تواند نقش روانی در تداوم و پیگیری درمانشان داشته باشد. اگر بتوان عوارض و ضایعات پوستی این بیماران را کاهش داد، از نظر اجتماعی وضعیت مطلوب تری پیدا می کنند و می توانند به زندگی عادی بپردازند.» عوارض پوستی ناشی از نارسایی کلیه در مراحل اولیه بیماری بروز نمی کنند و افرادی که به نوع خفیف تر بیماری های کلیوی مبتلا هستند، معمولا دچار این عوارض نمی شوند. این تغییرات و عوارض به تدریج و در طول زمان به وجود می آیند و با پیشرفت بیماری و بی توجهی تشدید می شوند. مشکلات پوستی ممکن است از تغییر رنگ پوست، ضایعات پوستی، خارش و ریزش موها تا کبودی های موضعی، تورم اندام ها و... باشند و بسیاری از آنها با توجه بیشتر تا حدودی بهبود پیدا می کنند.

 تغییر رنگ پوست
تغییر رنگ پوست به خصوص پوست چهره، یکی از شکایت های رایج بیماران کلیوی است. دکتر جنابی در مورد این تغییر رنگ چهره به زرد مایل به نارنجی توضیح می دهد: «علت بروز این عارضه، ناتوانی کلیه در دفع سموم بدن و رسوب این سم ها در لایه های پوست نواحی مختلف بدن از جمله صورت است. البته ممکن است کم خونی نیز در این تغییر رنگ پوست موثر باشد. یکی از هورمون های مهمی که در خون سازی نقش دارد، اریتروپوئیین است. ایجاد نارسایی در عملکرد کلیه، به تدریج باعث اختلال و کاهش میزان ترشح این هورمون که از کلیه ها ترشح می شود و این وضعیت در نهایت باعث کم خونی و تیره شدن رنگ پوست خواهد شد.» دکتر غفارپور نیز برطرف شدن این مشکل را در درمان کم خونی و نارسایی کلیه می داند و می گوید: «برای درمان موضعی تیرگی های ایجاد شده، می توان هفته ای چند بار و در شب از کرم های روشن کننده استفاده کرد.»
 خشکی و خارش پوست
دکتر جنابی، خشک شدن پوست را از دیگر عوارض پوستی بیماری های کلیوی برمی شمارد و می گوید: «در بیماران مبتلا به نارسایی کلیه، پوست طراوت و لطافت خود را از دست می دهد، حالت شکننده پیدا می کند و دچار خارش های گسترده یا محدود می شود. این خارش باعث می شود فرد مدام پوست خود را بخاراند و همین کار باعث به وجود آمدن خراش های پوستی می شود.» وی مصرف داروهای مدر (ادرارآور) را هم در خشکی پوست بیمار موثر می داند و در این باره می گوید: «اگر بیمار مبتلا به نارسایی کلیه از داروهای مدر استفاده کند، ممکن است خشکی پوستش در مراحل اولیه بیشتر شود ولی به تدریج و با تطبیق یافتن سیستم فیزیولوژیک بدن با داروها، این مشکل برطرف خواهدشد.» دکترغفارپور خشکی پوست بیماران کلیوی و خارش آن را با یکدیگر مرتبط و استفاده از کرم های مرطوب کننده، نرم کننده و چرب کننده را گام اول در پیشگیری از خشکی بیش از حد پوست بیماران می داند. به گفته وی، استفاده از پرتوهای فرابنفش خورشید در فصل های آفتابی سال، در درمان خارش پوست بیماران کلیوی موثر است. این متخصص پوست در مورد درمان خارش پوست این بیماران در فصل های سرد سال می گوید: «یکی از شیوه های موثر، استفاده از مولد پرتوهای لیزر فوق بنفش با باند باریک است که در برخی بیمارستان ها وجود دارد.»
 ضایعه های پوستی
دکتر جنابی در مورد ضایعات پوستی ای که برخی بیماران مبتلا به نارسایی کلیه به آن دچار می شوند، خاطرنشان می کند: «به دلیل رسوب برخی ترکیب ها از قبیل فسفات ها و دیگر ترکیب های فسفردار، ضایعات برجسته ای در سطح پوست نواحی مختلف بدن این بیماران به وجود می آید. در مراحل اولیه نارسایی پیشرفته کلیه قطره های برفک مانندی به نام «شبنم اورمیک» روی پوست و بیشتر در نواحی ساق پا ایجاد می شود. این ضایعات بیشتر در افرادی که نارسایی پیشرفته کلیه دارند و هنوز تحت درمان دیالیز قرار نگرفته اند، دیده می شود و بعد از شروع دیالیز برطرف خواهندشد.» دکتر غفارپور نیز به «ضایعات سوراخ کننده پوست» اشاره می کند و در مورد مشخصات این ضایعات می افزاید: «این ضایعات، دانه های برجسته زیرپوستی ای هستند که حالت گنبدی شکل دارند و قسمت میانی شان کمی گود است. اندازه آنها گاهی به یک نخود هم می رسد و بیشتر در نواحی ساق پا دیده می شوند. ضایعات سوراخ کننده پوست به شدت خارش دار هستند و با پمادهای کورتیکواستروییدی قوی که خاصیت ضدالتهابی و ضدتکثیر پوستی دارند، درمان می شوند.»
 تورم پوست
معمولا بیماری های کلیوی باعث دفع پروتئین زیاد از بدن می شوند و در نتیجه میزان آلبومین خون کاهش پیدا می کند و یکی از عوارض جدی کاهش آلبومین، ایجاد تورم در پوست است.
دکتر جنابی دلیل این عارضه را تجمع آب در بافت زیر پوست می داند و می افزاید: «این عارضه در ناحیه جلوی شکم با وضوح بیشتری دیده می شود. همچنین در ساعت های اولیه صبح تورم در اطراف چشم ها به خصوص در کودکانی که دفع پروتئین دارند، قابل مشاهده است. این تورم در ساعت های بعدی روز به خصوص در بیماران دارای تحرک بیشتر، به تدریج در پاها بروز می کند.» دکتر غفارپور دلیل ایجاد این تورم و چین خوردگی ها در پوست بیماران مبتلا به نارسایی کلیه را این گونه توضیح می دهد: «لایه شاخی پوست در این بیماران توانایی نگهداری آب را در خود از دست داده است. درمان این مشکل نیز به کیفیت درمان نارسایی کلیه بستگی دارد ولی استفاده از کرم های محتوی اوسرین، لانولین، گلیسیرین، پارافین یا وازلین می تواند بهبود نسبی ایجاد کند.»
ضعف ناخن ها
بیماری های کلیوی، تغییراتی هم در ناخن ها می دهند. در برخی مبتلایان، بستر ناخن ها که در افراد سالم به وضوح دیده می شود، دیده نمی شود، محو می شود یا به سمت جلوی ناخن پیشروی می کند و در این حالت ناخن منظره سفید رنگ پیدا خواهد کرد. این عارضه بیشتر در بیمارانی که ابتدا آلبومین سرم آنها کاهش می یابد، دیده می شود. دکتر غفارپور در این باره می گوید: «درمان این عارضه به درمان نارسایی کلیه بستگی دارد ولی به بیماران توصیه می شود ضمن پیگیری درمان بیماری خود، بعد از شستشوی دست، پوست دست و سطح ناخن خود را با یک کرم مرطوب کننده مرطوب کنند.»


ریزش مو و عوارض دیگر
کم مویی و ریزش مو در نواحی انتهایی اندام ها به ویژه در دست ها و پاها از عوارض نارسایی کلیه است. در نواحی ساق و روی پای این بیماران مویی نمی روید. در برخی موارد ریزش و شکنندگی موی سر، به دلیل کاهش فاکتورهای خونی مانند اسید فولیک و روی افزایش می یابد و حتی گاهی طاسی های موضعی را در پی دارد. از عوارض دیگر پوستی در بیماران کلیوی نازک شدن پوست پلک هاست که بیماران می توانند برای بهبود آن از نرم کننده های پوست مانند اوسرین استفاده کنند. کبودی هایی نیز که در پوست این بیماران دیده می شود، به دلیل اختلال انعقادی و عملکرد پلاکت هاست و معمولا در نواحی ای مثل ساق پاها، دست ها و شکم دیده می شود که احتمال وارد شدن ضربه های هر چند خفیف به آنها بیشتر است.